Бүтээхүйн зүй тогтол номноос...

Нэгэн үлгэр
Эртийн эрт хаан, харц, баян ядуу гэх ялгаа гараагүй байх цагт иргэн бүр нь эрх тэгш элбэг хангалуун амьдардаг нэгэн аймаг байжээ. Гэтэл зэргэлдээ аймаг нь хаантай, харцтай болж хэрүүл тэмцэл үүссэнээр нутгийнх нь үржил шимтэй хэсгийг булаан авч. Хаангүй амйгийнхан хүн явуулж өөрийн нутгийг нэхтэл "Би хаан хүн. Хаантай л хэлэлцэнэ" гэж элчийг нь зодоод явуулжээ. Иргэд цуглан хэрхэхээ ярилцан хаантай болохоор шийдсэн ч хэнийг хаан болгохоо шийдэж чадсангүй. Ингээд уулын мэргэн өвгөнд очин тусламж хүссэнд: Үнэнийг нүдээр үзсэн хүн л хаан болох ёстой гэж гэнэ. Олон эр үнэний эрэлд мордож. Тэдний дундаас эр зориг хүч тэнхээ оуюн ухаанаараа давуу нэгэн олон зовлонг даван туулж явсаар үнэнийн босгыг алхаж гэнэ. Үнэн гэж үзэх нүүрээ гивлүүрээр хаасан дагина байна гэнэ. Өмссөн хувцас, бие хаа, дуу хоолойноос нь эхлээд бүх л зүйлс нь хосгүй сайхан гэнэ. Мөнөөх эр хэрэг зоригоо тоочин нүүр царайгаа харуулаач гэжээ. Үзүүлсэнгүй. Хэдэн мянган хоног өдөр шөнөгүй гуйсны эцэст дагина гивлүүрээ сөхтөл үзэшгүй муухай царай харагджээ. Хүсэл зориг нь алдарсан эр би одоо аймгийнхандаа юу гэж хэлэх вэ гэтэл, худлаа хэл гэж гэнэ. Овог аймагтаа буцаж ирсэн эрээс хүмүүс үнэнийг үзэв үү гэхэд үзлээ гэж. Үзэсгэлэн төгөлдөр сайхан бүсгүй байдаг юм байна гэж. Иргэд баярлацгаан мөнөөх эрийг хаан ширээнд залж.

Худал өгүүлэх нь уншигч, үзэгчийг хуурч байгаа мэхлэл. Гэтэл энэ мэхлэл юу юунаас илүү таашаалыг уншигч, үзэгчдэд төрүүлдэг байна. Таашаал гэж юу юм бэ? Яагаад дээрх үлгэрт гардаг зон олон огт худал үгэнд баярлалдан мөнөөх эрийг хаан ширээнд залав. Үнэн үг хэлэв хэмээн хууртсандаа тэр үү. Яагаад худлаа байж магадгүй гэж эргэлзсэнгүй вэ. Тэрхүү зон олонд үнэнийг үзсэн үү үгүй юу гэдэг нь чухал бус, гагцхүү тэдэнд таалагдах үгийг л тэдэнд олж хэлэх хэрэгтэй байж.