Би хэлгүй
Битгий над руу ширт
Би сохор
Битгий надад дуул
Би дүлий
Битгий надад дурла
Би зүрхгүй
Битгий...
Би ганцаараа баймаар байна.
Ясунари Кавабата Үхдэлтэй тулгарсан нь
Гэвч хүргэн гэнэт түүнийг зогсоож:
- Түр байзнаарай. Би түүнийг хөндлөнгийн хүнгүйгээр хармаар байна, биднийг үлдээж болох уу? гэв. Түүний энэ үг өрөөнд байсан хамаатан саднуудад бага зэргийн аягүйцмээр сэтгэгдэл төрүүллээ. Бүгд өрөөнөөс дуу шуугүй гарцгаав.
Тэр цагаан бүтээлэгийг сөхөв. Бүсгүйн нүүрэнд шаналсан төрх шингэжээ. Хацар нь хонхойн цонхийж, хагас нээсэн амны завсраар шарласан шүд харагдаж байв. Тамхины цаас мэт нимгэхэн тунгалаг дээд зовхи нь нүднийхээ цөцгийд наалдчихсан мэт санагдлаа. Духанд суусан гүн үрчлээс нь түүний туулсан зовлонг гэрчлэх мэт.
Нөхөр нь хөдлөхөөс ч эмээн талийгаачийн шаналсан, үзэмжгүй царайг харж удаан суув. Дараа нь тэр босч чичирсэн гараараа түүний амыг хаах гэж оролдов. Гэвч түүнийг гараа авмагц буцаж хэвэндээ орчихоод байлаа. Тэр ахиад л амыг нь хаамагц уруул нь аажимхан нээгдэж урагш цухуйх муухай шүднүүдийг гаргаж ирээд байв. Тэр хэдэн удаа энэ үйлдлээ ямар ч үр дүнгүй давтлаа. Гэхдээ уруулынх нь эргэн тойрон дахь гүнзгий үрчлээсүүд шингэрэх мэт болж байгааг тэр анзаарлаа. Түүний бүх биеийн дулаан нь зөвхөн хуруунуудад нь төвлөрчих мэт санагдаж, тэр талийгаачийн үрчлээсүүдийг үрж эхлэв. Гараа чилтэл үргэлжлүүлэв. Дараа нь тэрээр талийгаачийн хажууд суун түүний гарын илчинд амгалан тайван төрхтэй болсон царайг нь ажиглаж эхлэлээ.
Энэ үеэр өрөөнд ээж нь эхнэрийнх нь бага дүү охинтой орж ирлээ:
- Та замд ядраа байлгүй дээ, хоолоо идээд амрахгүй юу даа.
Гэнэт ээж нь нулимс унаган тасалданги хоолойгоор:
- Бурхан минь, хүний сэтгэл ямар хүчтэй юм бэ! Хөөрхий охин минь таныг иртэл үхэхийг огт хүсээгүй юм. Та түүнийг харсан даруйд царай нь ямар амар амгалан болчихоо вэ...одоо болноо, хөөрхий минь амгалан нойрсог.
Харин талийгаачийн бага дүү охин гайхалтай гэрэл цацарсан нүдээрээ түүний галзуу хүнийх мэт нүд рүү хармагцаа уйлан дуу алдаж сөхөрчихөв.
Катастрофы сознания. Энциклопедия самоубийств
амгийн их сонирхол татсан нь амиа хорлосон нэрт хүмүүсийн тухай...тэдний дунд зохиолчид нилээн хэд байна л даа, түрүүхэн орчуулсан Кавабата этэр. Тэгээд энэ цувралыг бас боломжоороо орчуулаад оруулаад байвал зүгээр ч юм уу гэж бодлоо...эсвэл зохиолчдыг нь түүгээд ч юм уу. Ямартай ч жагсаалт нь энэ байна.ЧАСТЬ 3. САМОУБИЙСТВА ЗНАМЕНИТЫХ ЛЮДЕЙ
АЛЛИЛУЕВА НАДЕЖДА СЕРГЕЕВНА
АХРОМЕЕВ СЕРГЕЙ ФЕДОРОВИЧ
ВАН ГОГ ВИНСЕНТ
ВЕННЕМА АДРИАН
ГАМАРНИК ЯН
ГЕББЕЛЬС ЙОЗЕФ
ГЕРИНГ ГЕРМАН
ГЕСС РУДОЛЬФ
ГИММЛЕР ГЕНРИХ
ГИТЛЕР АДОЛЬФ
ГОДУНОВ БОРИС
ДЕМОСФЕН
ДЖОПЛИН ДЖЕНИС
ЕСЕНИН СЕРГЕЙ
КАВАБАТА ЯСУНАРИ
КОХ ИЛЬЗА
КРОУХЕРСТ ДОНАЛЬД
ЛЕЙ РОБЕРТ
ЛИКУРГ
ЛОНДОН ДЖЕК
МАЯКОВСКИЙ ВЛАДИМИР ВЛАДИМИРОВИЧ
МИСИМА ЮКИО
НЕРОН
ОРДЖОНИКИДЗЕ СЕРГО
ОТОН
ПИФАГОР САМОССКИЙ
ПОЛУЯН СЕРГЕЙ
ПОПА ДЖОРДЖИЦА
ПРЕСЛИ ЭЛВИС
ПУГО БОРИС КАРЛОВИЧ
РАДИЩЕВ АЛЕКСАНДР НИКОЛАЕВИЧ
РАЙТОН ТАДЕУШ
РУДОЛЬФ
СЕНЕКА ЛЮЦИЙ АННЕЙ
СОКРАТ
ФАДЕЕВ АЛЕКСАНДР АЛЕКСАНДРОВИЧ
ФИДИЙ
ХЕМИНГУЭЙ ЭРНЕСТ
ЦВЕТАЕВА МАРИНА
Ясунари Кавабата ЗҮРХ
Эмэгтэй хайрлалгүй хаяад явсан нөхрөөсөө захидал авав. Захиа түүнийг явсанаас хойш хоёр жилийн дараа алс хязгаараас иржээ.
Захиандаа тэрээр “Хүүхдээ бөмбөгөөр бүү тоглуул. Цохилт нь надад хүрч, миний зүрхийг нүдээд байна” гэсэн байв. Бүсгүй есөн настай охиноосоо бөмбөгийг нь авчихав.
Нөхрөөс нь ахиад л захидал ирлээ. Улам хол газраас.
“Охин маань сургуульдаа явахдаа арьсан гутал бүү өмсөг. Түүний хөлийн чимээ нь надад хүрч зүрхэн дээр минь гишгэчих мэт санагдаад байна”. Эмэгтэй охиндоо арьсан гутлын оронд сийрсэн сандаал өмсүүлэв. Охин нь уйлж эцэст нь хичээлдээ явахаа болилоо.
Хоёр дахь захидлаас хойш сарын дараа нөхрөөс нь ахиад л захидал ирлээ. Бичгийн хэв нь тэгш бус, итгэлгүй мөн хөгшин хүнийх мэт байв. “Охинд шаазан тавагнаас хоол бүү идүүл. Тавагны жингэнэх чимээ надад хүрч зүрх шимшрүүлж байна” гэж бичсэн байлаа. Ингээд эмэгтэй охиноо гурван настай хүүхэд мэт модон аяга тавгаар хооллох болж.
Охин нь гурван настай байх үеийг эмэгтэй санав, нөхөр нь сэтгэл хангалуун хөгжилтэй тэдэнтэй хамт байдаг байлаа. Нэг удаа охин нь түүнээс асуулгүйгээр шүүгээнээс өөрийн тавгаа авчихаж. Эмэгтэй сандрангуйгаар шаазан тавгийг авч цэцэрлэг рүү чулуудахад таваг замын чулуун дээр унаж бутран хагарчээ. Эмэгтэйд энэ үед нөхрийнх нь зүрх хагарчих шиг санагджээ.
Бүсгүй хөмсгөө зангидан өөрийнхээ тавгийг хаалгаар шидэхэд яг тийм чимээ гарав. Одоо нөхрийнх нь зүрх хагарсан болов уу? Тэрээр хоолны ширээгээ мөн л цэцэрлэг рүү шидчихэв. Тиймээ, энэ чимээ!
Эмэгтэй галзуурсан мэт цаасан ханаа гараараа цохин нүдсээр цоолон урж бүх биеэрээ шалан дээр унав.
- Ээжээ, ээжээ хэмээн охин уйлсаар ирлээ.
Эмэгтэй өндийн босч ирсэнээ охиноо алгадлаа.
- Чи энэ чимээг сонсохгүй байна уу, худалч охин?!
Нөхөр нь ахиад захидал илгээжээ. Захидал бүр холоос ирсэн байв. Захидалд “Та хоёр чимээ гаргах ёсгүй. Хаалга цонхоо ч хааж, нээх хэрэггүй. Цаг цохих чимээ гаргахгүйн тулд цагаа ч түлхэх хэрэггүй. Та хоёр амьсгалах ч ёсгүй...”
- “Та хоёр тэгэх ёсгүй...ёсгүй...ёсгүй”- гэж бүсгүй шивнэхэд түүний нүднээс нулимс асгарч байв.
Гэрт үүнээс хойш ямар ч чимээгүй болов. Нэг үгээр эх, охин хоёр үхжээ. Хачирхалтай нь нас нөгчсөн бүсгүй нүүртэй хамт дэрэн дээр нь нас барсан нөхрийнх нь нүүр ч байж байв.
Ногоон араатан (төгсгөл)
- Тийм биш гэж үү, ийм бүдүүлэг араатан, тэгсэнээ надаас хайр хүснэ гэнээ!
Тэгтэл араатны царай нь хувиран барайчихав. Сэтгэл хөдлөлөөс нь болсон уу, хайрсны өнгө хувирч ягаан болчихлоо. Бие нь агшин жижгэрчих шиг санагдав. Би гараараа адислангаа агшсан биет рүү хараад гөлөрчихлөө. Тэрний бие нь сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжээ даган өөрчлөгддөг юм болов уу? Энэ хачин амьтны дотор хөнгөхөөн өд мэт эмзэгхэн зүрх байна гэж үү? Тийм бол надад ялж гарах боломж байна шүү. Ахиад нэг оролдоод үзье, гэхдээ чи чинь хачин эрэмдэг араатан ш дээ гэж би дотроо бодон өөрөө өөртөө хэллээ. Зүрхэнд цуурайттал “чи чинь хачин эрэмдэг араатан ш дээ”. Хайрсны өнгө харсаар байтал хувхай цагаан болчихов. Түүний нүд миний эгдүүцлийг шингээн авах мэт томорсоноо том том нулимс унагаж эхэллээ. Айдас ор сураггүй болов. Тэр үед би байж болох хамгийн хатуу, харгис үйл явдлыг төсөөлөв. Төсөөлөлдөө би түүнийг баглан хүлээд, ногоон хайрсыг нь чимхүүрээр нэг нэгээр нь зулгаан, улайсгасан хутгаар ягаан бие рүү нь чичлэн дүрж, хэрвээ хүч хүрвэл инжир мэт бүлцийсэн нүдийг нь паяльникаар төөнөнө гэж бодлоо. Үүнчлэн ахин өөр үйл явдал бодон төсөөлөхөд араатан маш чангаар уйлан орилж, зовлондоо шаналан энэ бүхэн яг үнэндээ түүнд тохиолдож байгаа мэт авирлаж байлаа. Өнгөтэй нулимс, амнаас нь урсах өтгөн шүлс, чихнээс нь суунаглах үнсэн өнгөтэй ч сарнайн үнэртэй утаа, хавдсан нүдний үзэн ядсан харц... “Эзэгтэй-йй. Таныг гуйж байна, ийм аймшигтай юм битгий бод л доо! гэснээ ийм юм битгий төсөөлөөч гэж гуйж байна хэмээн нэмж хэлэв. – надад ямар ч муу санаа байгаагүй ээ. Би ямар ч муу зүйл хийхгүй. Би зүгээр л таныг боддог”.
Яриад бай, яриад бай! “Чи газар дороос гэнэт гарч ирээд асуулгүйгээр хаалга онгойлгон гэрт орж ирсэн чинь тоглоом уу, эсвэл би чамайг уриа юу? Эцсийн эцэст би юу хүссэнээ л бодох болно”. Тэр үед ч толгойд илүү харгис санаанууд бодогдсоор байлаа. Би түүний биеийг элдэв янзын механизмаар харгислан зовоож, тамлаж болох нэг ч аргыг орхихгүйг хичээв.
“Сонс, араатан! Чи эмэгтэй хүн гэж юу байдгийг мэдэхгүй шүү дээ. Тийм болохоор би чамд янз бүрийн тамлалт хичнээнийг л бол хичнээнийг бодож олно”. Үүний хариуд араатны дүрс аажим замхарч түүний хамар нь ч хүртэл жижигрэн чийгийн улаан мэт болчихов. Араатан шалан дээр мурчигнангаа уруулаа хөдөлгөн эцсийн удаа надад ямар нэг зүйл хэлэхийг оролдлоо. Ямар нэг маш чухал, хуучин мартагдсан зүйлийг дамжуулах гэсэн мэт. Араатны дүрс үдшийн бүүдгэр сүүдэр адил боллоо. Агаарт түүний уйтай нүд л үзэгдэж байв. “Надтай ингэж тоглоно гэж байхгүй шүү! Чамд одоо юу ч туслахгүй, чи юу ч хэлж чадахгүй, юу ч хийж чадахгүй. Чиний оршин байх чинь одоо өнгөрсөн.” Хормын дараа нүд ч мөн хоосонд замхрав. Шөнийн харанхуй чимээгүй дүнсийх өрөөг бүрхлээ.
Харуки Мураками - Ногоон араатан
Нөхөр маань ажилдаа явдагаараа явж би гэртээ ганцаараа үлдэв. Хийх зүйл байсангүй. Цонхон дээр суун хөшигний завсраар цэцэрлэгийг ажиглаж эхлэв - ямар ч зорилгогүйгээр, зүгээр л ямар нэг зүйл хийх санаа гэнэт ороод ирж магадгүй гэсэн найдвартайгаар. Аль хэдийнээс хайрлаж явдаг том улиасан дээр харц тогтлоо. Бид хамт өссөн. Түүнтэй би найзтайгаа ярилцаж байгаа мэт байн байн ярилцдаг байлаа.
Одоо ч би бас л түүнтэй бодолдоо ярилцаж байв. Юун тухай гэдгээ одоо санахгүй нь. Хир удаан ингэж сууснаа ч санахгүй нь: цэцэрлэг рүү харж байхад цаг яг л урсах мэт өнгөрдөг юм. Цонхны цаана бараг харанхуй болчихов. “Хөөх...удаан суучихаж” гэж газар доргих бөглүү чимээнээр ухаан оров. Эхэндээ энэ чимээ миний дотроос гараад байх шиг санагдлаа. Яг л чих дүлийрэх мэт. Биеийг таагүй мэдрэмж бүрхэн авав. Би амьсгалаа түгжээд болгоомжиллоо. Чимээ удаанаар нэмэгдэж байлаа. Юутай төстэй байсныг ч бүү мэд. Ийм аймшигтай доргионд хамаг бие арзайчихав. Би хөдөлгөөнгүй боллоо.
Гэнэт улиасны үндэс орчмын газар товойж байснаа хагарч хэдэн хэсэг салан бутрав-дотроос нь хурц сарвуутай төстэй зүйл үзэгдлээ. Би гараа атган чангалж түүнээс харцаа салгасангүй, харин толгойд “одоо ямар нэг юм болох нь” гэсэн бодол зурсхийв. Сарвуу газрыг шаламгай сөхөн ярж бий болсон нүхнээс ногоон араатан гарч ирлээ.
Тэр эхлээд биеэ сэгсрэхэд газрын хөрсийг гялтганасан ногоон хайрс бүрлээ. Түүний үзүүр лүүгээ харласан гайхалтай урт хамар нь ташуур мэт унжиж байв. Харин нүд нь яг хүнийх шиг. Тэр нүдийг хармагц би өөрийн мэдэлгүй чичрэсхийв: нүдэнд миний, эсвэл таны бодлууд уншигдаж байв.
Араатан байшинд ойртон хамрынхаа үзүүрээр хаалга цохив. Түг түг гэх бөглүү чимээ гарлаа. Түүний анхаарлыг татахгүйн тулд нуугдан цаад өрөөг зүглэв. Хашгираад нэмэргүй: орчин тойронд амьд амьтан үгүй, нөхөр оройтно. Арын хаалгаар зугтах боломжгүй, байшин ганц хаалгатай, тэр хаалгыг ой гутам ногоон араатан тогшиж байна. Дуугаа хурааж гэрт хэн ч байхгүй мэт санагдуулах л үлдлээ: тэр үүнтэй эвлэрээд хаа нэг тийш явчихна. Гэвч араатан тэгсэнгүй. Тэр хамрын үзүүрээ нугалан цоож руу шургуулахад түгжээ мултарчихав. Хаалга үл ялиг онгойж засвраар нь хамар аажимхан цухуйв. Тэр өрөөг анхааралтай ажиглаж эхлэв, яг л могой толгойгоо өргөн орчноо ажиглах мэт. “Хаалганы цаана хутга бариад зогсож байсан бол энэ хамрыг нь угаар нь тас цавчихсан- гал тогоонд өчнөөн хурц хутга бий”. Гэтэл араатан үүнийг сонссон мэт “ин-гээд я-мар ч нэ-мэргүй” гэж шуухитнав. Хачин хэллэг! Тэр үгээ арай гэж зөөн хэлж байх шиг санагдлаа. “Энэ хамар яг гүрвэлийн сүүл шиг...тасалсан ч ахиад л ургана. Таслах бүрт улам хурдан, улам урт ургана. Тийм болохоор ингээд дэмий л дээ”. Аймаар нүд нь эргүүлэг мэт эргэлдэж байв.
“Тэр бодол уншиж байна ! Энэ ч арай дэндэнээ! Хэн нэг нь миний тархин доторхийг ухахыг зөвшөөрөхгүй, тэр тусмаа ийм аймаар, хачин ойлгомжгүй араатан. Биеэр хүйтэн хөлс цутгаж эхлэв. Үнэндээ тэр юу хүсээд байна? Идэх нь үү, эсвэл газар доогуураа чирж оруулах нь уу? Тэглээ ч “Барын амнаас гараад чонын аманд” гээч болно.
За яахав, тэр тийм ч хачин амьтан биш байнаа, ядаж л царай руу нь харахад аймаар биш л юм. Энэ сарвуун дээрх хумснууд ч сайн харах юм бол аятайхан л юм. Тэр дайрахгүй байгаа нь л сонин юм”.
- Тэгэлгүй-й яахав гэж тэр хүзүүгээ сунгангаа хэллээ. Ногоон хайрс аягатай ширээг үл мэдэг хөдөлгөсөн мэт хөнгөн дуугаар жингэнэн хөдлөв. – Таныг идчихнэ гэж бодоо юу? Үгүй эээ, идэхгүй. Яагаад ингэж бодож байгаа юм бэ, би таньд гэм хор хүргэхгүй. Би тийм ч зэрлэг амьтан биш шүү!!
Харуки Мураками
Оросын сайтуудаар тэнэж яваад Өнөө цагийн шилдэг 10 зохиолч гэсэн нийтлэл дээрээс түүний тухай анх олж мэдэж байсын, манэр эр Орост их нэртэй юм, Монголд орчуулсан зохиол байдаггүй санагдахын. Би Зеленый зверь гээд нэг жижигхээн өгүүллэгийг нь орчуулж блог дээрээ тавьдаг юмуу гэсэн чинь нэг хэлц үгэн дээр гацчаад хэдэн сар болж байна "Хрен редьки не слаще" гэсэн үг шүү, орос хэлтэнгүүдээс далимдуулаад тусламж хүсчихье:DЭнэ хүний талаар мэдээлэл цухас дурьдвал: Японд 1949 онд төрсөн. 29-тэйгээсээ зохиол бичиж эхлэсэн (энийг олж мэдчээд яагаад ч юм баярласийшт, надад бас цаг байна гэж бодсийм байх даа хаха). Спортоор, тэр тусмаа сэлэлтээр аягүй их хичээллэдэг, тамхи татдаг байж байгаад хаясан, жааз хөгжим сонсдог. Яг эдгээр зүйлс нь зохиолуудад нь ч их гардаг юм.
Нэг их олон зохиолыг нь уншиж нэвт шувт мэддэг болоогүй, энэ сайт руу орж бага сага мэдээлэл авдаг байсын. Ерөнхийдөө ишлэл үгнүүд нь их таалагдаад. Амьдралыг нэг тийм гарч болохгүй, байх л ёстой хөдөлгөөнт зүйлтэй зүйрлэдэг. Жишээлбэл, Dance, dance, dance дээр нь гардаг ишлэл байна. "Танцуй. Пока звучит музыка, продолжай танцевать. Понимаешь, нет? Танцуй и не останавливайся. Зачем танцевать-не рассуждай. Какой в этом смысл-не задумывайся.Смысла все равно нет и никогда не было"...тоймчлон орчуулваас "Бүжиглэ, хөгжим эгшиглэж л байвал бүжиглэ. Битгий зогс. Яах гэж, ямар утга байна гэж битгий бод. Утга учир огт байхгүй, хэзээ ч байгаагүй". Амьдралыг зүйрлэсийм шиг санагддийн, амьдрал угаасаа утга учиргүй, энэ талаар бодоод байх ч хэрэггүй...зүгээр л амьд байгаа дээрээ амьдраад бай...кк.
6 сард Орос явахдаа нэг номыг нь авсийн. "Ничья на карусели". Тэнд бас л яг иймэрхүү утгатай үгс байдын.."..бидний амьдрал яг л морин тойруулга шиг-бид зүгээр л тодорхой хурдтайгаар тодорхой байранд эргэлддэг. Бидний эргэлт хаа нэг тийш чиглээгүй. Гэхдээ гарч ч болохгүй, зогсоож ч болохгүй."
Энэ номонд тэрний 9 өгүүллэг нь орсоноос хамгийн их сэтгэлд үлдсэн нь Бэйсболын талбай. Нэг оюутан залуу дурласан охиныхоо цонх харагдах байр түрээслэж аваад амьдралыг нь дуранддаг...донтдог. Тэгээд яг өнөө охинтойгоо тааралдангуутаа айж үхэхээ дөхдөг, өөрийг нь нууцаар хардагийг мэдсийм шиг санагдаад. Уг нь өнөө охин нь нилээн хандтай байсын, гэтэл манэр өөрөөс нь өмхий үнэртээд байх шиг мэдрэмж төрөөд...тэгээд энэ бүхнээс жигшээд больдог тухай.
Зохиолоо нэг тийм сонин өвөрмөц бичдэг..зүгээр л яг болсон явдал хүүрнэж байгаа юм шиг, өмнөх үгэн дээрээ ч миний бичсэнийг зохиол гэж нэрлэх нь надад эвгүй санагддаг гэсэн байсан, зүгээр л хүмүүсээс сонссон зүйлсээ дүгнэж, задлаж бичдэг гэж хэлсэн байдын. Зохиолууд нь яг тийм, илүү дутуу уянгын халил ч юмуу нэг тийм хиймэл юмгүй...энгийн хирнээ гоё. Жижигхээн зүйлээс сэдэвлээд гоё биччихдэг. Тэгсэн хирнээ зүгээр нэг тэгсэн чинь тэгээд тэгчихжээ гэдэг шиг хүүрнэл бас биш...өөрийн гэсэн нууцтай...задалж бодуулахад хүргэдэг.
Тэрний дуртай дуунууд нь гэнээ. Жааз хитүүд.
Disc 1 (1998/05/13):
1. "Bloomdido" - Charlie Parker
2. "Jitterbug Waltz" - Herb Geller
3. "No Problem" - Art Blakey
4. "Move" - Stan Getz
5. "My Foolish Heart" - Bill Evans
6. "Rocks in My Bed" - Duke Ellington
7. "These Foolish Things" - Ella Fitzgerald
8. "Out There" - Eric Dolphy
9. "Shiny Stockings" - Count Basie
10. "Sometimes I'm happy" - Nat King Cole
11. "Dizzy's Blues" - Dizzy Gilespie
12. "Jackie-ing" - Thelonious Monk
13. "Louise" - Lester Young
Disc 2 (1998/06/20):
1. "When You're Smiling" - Billie Holiday
2. "Moonlight on the Ganges" - Benny Goodman
3. "I'm Comin' Virginia" - Bix Beiderbecke
4. "What is There to Say" - Gerry Mulligan
5. "It's You or No One" - Dexter Gordon
6. "A Ghost of a Chance" - Chu Berry
7. "West End Blues" - Louis Armstrong
8. "Breakfast Feud" - Charlie Christian
9. "Singing the Blues" - Bix Beiderbecke
10. "Walkin'" - Miles Davis
11. "I Can't Get Started" - Billie Holiday.
